Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Özbekistan ziyareti sonrası açıklamalar

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklaması şu şekilde; 
Özbekistan Cumhurbaşkanı Sayın Şevket Mirziyoyev’in davetine icabetle, Şanhay İşbirliği Zirvesine ilk kez ‘hususi konuk’ olarak katıldım. Türkiye 2012 yılından bu yana Teşkilatın diyalog ortağıdır. Ülkemiz, Teşkilatın Enerji Kulübü Üst Düzey Grubunun Dönem Başkanlığını da üstlenmiş, 2017 senesinde Grubun Üçüncü Yüksek Düzeyli Grup Toplantısı’na Ankara’da ev sahipliği yapmıştır. Teşkilat ile Türkiye içinde belli bir müktesebat oluşmuş durumdadır.
Şanhay İşbirliği Teşkilatı kuruluşundan itibaren gerek güvenlik, gerekse iktisat ve tecim alanlarında ciddi mesafeler kat etmiş, bu çerçevede genişlemesini sürdürmüştür. Küresel ekonomide Asya kıtasının oynadığı belirleyici rol esasen ortadadır. Avrasya coğrafyasının yüzde 60’ını kapsayan Teşkilat coğrafyasında 3,2 milyar insan yaşıyor. Teşkilat üyeleri 20 trilyon dolara ulaşan bir ekonomik büyüklükle küresel gayri safi yurt içi hasılanın yüzde 30’dan fazlasını üretiyor. Türkiye’nin, Tekrardan Asya Girişimi kapsamında kıta ülkeleriyle iş birliğimizi ikili ve oldukca taraflı düzeyde daha da geliştirme iradesi katidir.
Zirvedeki hitabımda zamanı, kültürel, insani bağlara haiz olduğumuz ata yurdu Asya’nın güvenlik, istikrar ve refahının teminini, dış siyaset önceliklerimiz içinde telakki ettiğimizi belirttik. Bölgemizde ve ötesinde güvenlik ve istikrarın sağlanması için iş birliğine verdiğimiz önemin altını çizdik. Zirvede salgın sonrası iyileşme döneminde ekonomilerimizin dayanıklılığını çoğaltmak amacıyla beraber atabileceğimiz adımlara ilişkin değerlendirmelerde bulunduk. Görüşmelerde ek olarak, küresel ekonomik gelişimleri de ele aldık. Küresel enflasyonla mücadelede iş birliğinin önemine değindik. Teşkilat bünyesinde ülkemizle iş birliğinin daha da geliştirilmesi yönünde irade ve talep bulunduğunu memnuniyetle müşahede ettik. Bu Zirve, ülkemizin önceliklerini vurgulamak ve Teşkilatı ilgilendiren temel mevzularda sağlayabileceğimiz katkıları dile getirmek bakımından mühim bir vesile teşkil etti.
Zirve marjında Azerbaycan, Çin, Moğolistan, Özbekistan, Rusya ve İran’ın cumhurbaşkanları ile Pakistan ve Hindistan’ın başbakanlarıyla verimli ikili görüşmeler de gerçekleştirdik. Görüşmelerimde ikili ilişkilerimizin yanı sıra, güncel küresel meselelere dair düşünce teatisinde bulunduk. İstişarelerimizin ve temaslarımızın hayırlı sonuçlar doğurmasını temenni ediyorum.
SORU: Türkiye’nin Şanhay İşbirliği Örgütü’nün içindeki yeri ve gelecek vizyonu hakkında bir sual yöneltmek isterim. Malum Avrasya coğrafyasının ortalama yüzde 60’ına ve dünya nüfusunun yüzde 40’ına hitap eden bir örgütten bahsediyoruz. Teşkilat içinden Türkiye’ye üyelik çağrıları yada çağrı var mı? Bazen bunun bir ‘eksen değişikliği’ olabileceği tartışmaları da yapılıyor. Bununla ilgili değerlendirmenizi merak ediyorum. Bir de malum Rusya-Ukrayna Savaşı devam ediyor, Çin-Tayvan-ABD gerilimi var. Tüm bu çatışmalarla ilgili, burada görüştüğünüz liderlere ne tür tavsiye ve telkinleriniz oldu?
Her şeyden ilkin, bu teşkilat, Şanhay Beşlisi diye başladı fakat artık beşli olmaktan çıkmış vaziyette. Şu an üye sayısı 9’a ulaşmış durumda. 3 gözlemci üyesi bulunuyor. Ek olarak bizim benzer biçimde diyalog ortağı olan 9 ülke var. Görüştüğüm liderlerin nerede ise hepsi de bilhassa Rusya-Ukrayna Cenginde tansiyonu düşürmek için oynadığımız rol sebebiyle bizlere teşekkür ettiler. ‘Burada aldığınız rolden dolayı hakkaten sizleri takdir ve kutlama ederiz’ dediler. Hepsi ikili görüşmelerimizde gelip işi buraya bağladılar. Bu sebeple Rusya-Ukrayna Cenginde dünyadaki bu görünen güçler içinde ‘Ne yapabiliriz, bu işi iyi mi çözeriz?’ benzer biçimde bir durum yok maalesef. Biz ise başından itibaren sürdürdüğümüz o denge politikasıyla gerek batıya gerekse başta ABD olmak suretiyle hepsine ihtiyaç duyulan cevabı, yaptığımız girişimlerle vermiş olduk. Doğal en önemlisi bu tahıl koridoru meselesi. Bununla ilgili olarak attığımız adımlar hakkında Sayın Putin’le burada yaptığımız görüşmede de konuştuk. Malum, tahıl koridorunun gelişmekte olan ülkelerden ziyade azca gelişmiş ülkelere yönelik çalıştırılması gerekiyor. Bizim burada oynadığımız aslolan rol bu. Burada da onu gene konuştuk; ‘biz azca gelişmiş ülkelere bu tahıl koridorunu kullandırtalım, onlara ulaşalım, bunun gayreti içinde olalım’ dedik. Doğal Sayın Putin de onun üstünde özenle duruyor. Bundan sonraki süreçte de biz bunu inşallah en ideal şekilde çalıştırarak azca gelişmiş ülkelere bu koridoru iyi mi kullandırtacağız, buralara iyi mi ulaşacağız, buralara ne yapabiliriz; bunun takip edeni olacağız. Tüm bu ülkeler bunun üstünde de durdular, duruyorlar. Doğal ikimiz de aynı şekilde bunun üstünde durduk, duruyoruz… Doğal biz Şanhay Beşlisi içinde üye konumunda değiliz. Biz şu anda buraya ev sahibi Özbekistan’ın davetiyle hususi konuk olarak katıldık. Doğal Şevket Bey ile bizim hususi bir hukukumuz var. Bu hususi hukukumuz dolayısıyla beni ve İlham Bey’i buraya hususi olarak çağrı etmiş oldu. Şimdi bundan sonraki süreç ise bu işin en ileri kademesine doğru atılacak bir adımdır. Bu adım da doğal önümüzdeki devrin ev sahibi olacak Hindistan’daki görüşmelerde bir ihtimal gündeme daha ileri seviyede gelecek. Üye olmak-olmamak hepsi ayrı fakat bizim bu ülkelerle olan münasebetlerimiz, bu atılan adımla oldukca daha değişik bir konuma taşınmış olacaktır.
SORU: Kastettiğiniz üye olmak mı?
Doğal. Hedef o.
SORU: Ermenistan’ın Azerbaycan’a yönelik saldırıları tekrardan başladı. Burada Rusya’nın da dahil olduğu anlaşmaların ihlali anlamı çıkıyor. Türkiye ve Azerbaycan içinde Şuşa Mutabakatı imzalanmıştı. Bu beyannamede yer edinen bir maddede ‘Azerbaycan’a meydana getirilen saldırının Türkiye’ye de yapılmış bir hücum olduğu’ belirtiliyordu. Çatışmaların daha da şiddetlenmesi durumunda teçhizatın, SİHA’ların, İHA’ların yanı sıra bölgeye bir askeri birlik gönderilmesi, sevk edilmesi durumu da söz mevzusu mu acaba?
Ermenistan’ın provokasyonları karşılığında Azerbaycan başlatmış olduğu operasyonu tamamladığını söylüyor. Operasyonu bitirdiğine bakılırsa de bunu şimdi dalgalandırmanın bir anlamı yok. İlham Bey’den aldığım bilgilere bakılırsa Azerbaycanlı kardeşlerimiz şu anda kendilerini güvenli bir konuma taşımış oldular. Ermenistan’ın Azerbaycan’a yönelik provokasyonlarından vazgeçmesi, evvelce verdiği taahhütlere uygun davranarak bir an ilkin sulh ve iş birliğine odaklanması burada ehemmiyet taşıyor. Bizim dileğimiz, bölgemizde yürütülen normalleşme süreçlerinin başarıyla nihayete erdirilmesi ve bölgesel sulh ve istikrarın kalıcı olarak sağlanmasıdır.
SORU:  Tahıl koridoruyla ilgili olarak Rusya’nın gemilerine hem güvence verilmemesi hem el konulması durumundan dolayı Rus gemileri kendi tahıllarını, tahılla birlikte gübreyi de çıkartamıyor. En mühim meselelerden bir tanesi de bu. Avrupa Birliği yasaklamış, engelleme koymuş fakat gübre meselesinde bilhassa kendilerine alıyorlar. Asya, Afrika, Latin, ABD ülkelerine hala yasak devam ediyor. Bu kapsamda Rusya’yla bilhassa bu gönderilemeyen bölgelere -tahıldan bahsettiniz ama- gübrenin de gönderilmesi söz mevzusu olabilecek mi?
Doğal gerek Rusya’dan gerek Ukrayna’dan gelen her türlü ürün -bu tahıl ürünü olabilir, gübre olabilir- bunların hepsi için biz ilgili ülkeyle muhakkak müzakereleri, görüşmeleri yapıyoruz. Gerek Dışişleri gerek ilgili bakanlar olsun, hepsi muhataplarıyla da görüşmek suretiyle adımlarımızı buna bakılırsa atıyoruz. Şu ana kadar adımları bu şekilde karşılıklı müzakereyle, istişareyle attığımız için de hemen hemen bu şekilde ciddi bir falso ortaya çıkmadı. Sayın Putin’le burada yaptığımız görüşmede de bu sürecin aynı ihtiyatla sürdürülmesi mevzusunda mutabık kaldık.
SORU: Rusya Federasyonu’nun, Şimal Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni tanıyabileceğine dair bazı yorumlar yapılıyordu bir süredir. Bu mevzu gündeme geldi mi ya da görüşmeleriniz de geliyor mu? Tanıma yada mevcut pozisyonları birazcık daha ileri taşıma yönünde bir yaklaşım ortaya koyabilirler mi? Geçenlerde de manidar karşılanan bir büyükelçi atamaları oldu Kıbrıs’a. Bunun ötesinde Türkiye ile Rusya’nın mevcut iş birliği alanlarını Doğu Akdeniz’de daha da genişletmeleri benzer biçimde ilave bazı adımlar söz mevzusu olabilir mi? Aslen buna ilave olarak sizin yakından takip ettiğinizi bildiğim, Akkuyu mevzusunda da, Akkuyu’nun gecikmemesi yönünde sizin de bilhassa takip ettiğiniz yeni bir süreç vardı. Bu mevzuda bizimle paylaşabileceğiniz detay var mı?
Şimal Kıbrıs mevzusundaki tutumumuzu bir tek Rusya’ya değil, tüm internasyonal topluma anlatıyoruz, beklentilerimizi gerekçeleriyle izah ediyoruz. Akkuyu ile ilgili olarak da mutabakat sağlandı. Bu mutabakatla beraber de şu anda oradaki Türk şirketi IC ile mutabık kaldılar. Bundan sonraki süreci hızla devam ettirerek, 2023 içinde de birinci üniteyi inşallah bitirip birinci ünitenin açılışını yapabileceğiz.
SORU: Burada İran Cumhurbaşkanı ile de görüştünüz. İran’la Türkiye içinde bir mesele var mı? Bu sebeple Karabağ ve Suriye mevzusunda İran’da alt kademelerden Türkiye’ye yönelik birazcık da üslupsuz açıklamalar geliyor. Bu anlamda Türkiye’nin, Karabağ ya da Zengezur Koridoru mevzusundaki tutumu ve Suriye’deki pozisyonundan İran ne kadar rahatsız ve bu görüşmede bu gündeme geldi mi?  İkinci olarak da bu zirvede Astana Sürecine ilişkin herhangi bir temasınız oldu mu?
Doğrusu Astana Sürecini biz bu Zirvede aramızda görüşmedik. Fakat muhataplarımla Suriye meselesinin kalıcı çözümüne dair meseleleri ek olarak ele alıyoruz. Karabağ mevzusunda da tüm bölge ülkelerinin Azerbaycan’ın toprak bütünlüğüne koşulsuz ve kuvvetli destek vermeleri mühim. 20 Ekim’de Zengilan Havalimanının açılışını yapacağız. İlham Bey bu havalimanının açılışına bilhassa esasen bizlerden tarih aldı ve ikimiz de zamanı verdik. ‘Zengilan’ın açılışını yaptıktan sonrasında da Cebrail’e geçer inşallah töreni de orada yaparız’ dedi. Mutabık kaldık. Bir ihtimal bazı liderleri de oraya ek olarak kendisi çağıracak.
SORU: Zirvede bir fotoğraf çıktı ortaya. Türkiye bu fotoğraf karesini konuşuyor. Fotoğraftan gördüğümüz, siz bir şeyler anlatıyorsunuz, öteki liderler de dinliyorlar. Hepsine birden hitap eder benzer biçimde bir haliniz vardı orada. Iyi mi oluştu o kare ve ne anlatıyordunuz o anda?
İlham Bey o koltuğu bana bıraktı, kendisi yandaki koltuğa geçti. Bir çok Rusça bilmiş olduğu için tercüman da konuştuklarımızı Rusça’ya çeviriyordu. Oradaki sohbetimiz doğal hepsinin bayağı hoşuna gitti. Güzel bir anı oldu.
SORU: O kare üstüne “Masa bu şekilde kurulur” ya da “Öteki masadakiler dağılabilir” şeklinde yansımalar oldu, yorumlar yapılmış oldu.
Fakat bildiğiniz gibi bizimki altı kişilik masa değil… (gülüşmeler)
SORU: Açıkladığınız Toplumsal Konut Projeleri ve Gençlik ve Spor Bakanlığının yurtları bu haftanın en mühim iki başlığıydı. Karşıcılık cephesi buna eleştiriyle beton ekonomisi demeye başladı. Geçen yıl ‘yurtlarda yer yok, hükümet yurt yapmamış’ diyorlardı. Proje açıkladığınız süre da ‘hükümet devamlı betona yatırım yapıyor’ noktasında eleştiri getiriyorlar. Kanal İstanbul’a da köprülere de yollara da bu şekilde eleştiri getirmişlerdi. Sizin bu yatırımlarınıza yönelik karşıcılık cephesi ‘Bunlar hep beton ekonomisidir’ sözünü devamlı tekrarlıyor. Sizin bu husustaki bu eleştirilere yorumunuz nedir?
Betonsuz ne bina oluyor ne yol oluyor ne köprü oluyor. Bunlar bu şekilde diyor fakat dedikleri şeylerin akla, mantığa sığar bir yanı var mı? 105 yeni yurt açılışı yaptık. Bu 105 yurt açılışının ötesinde bu yıl arz olarak talebe talebinden oldukca oldukca fazlayız. Tüm bunlara karşın şu anda ‘Daha da artı kıymet meydana getirelim, herhangi bir sorun kesinlikle olmasın’ diyoruz. Bu şekilde bir emek verme şu anda ortada. Yurtlarımızda 2002 senesinde 182 bin olan yatak kapasitesi 2022 senesinde 850 bine çıktı. Bizim yurtlar hakkaten oldukca lüks. Ben yurtları dolaşıyorum, bakıyorum. Yemekler hakeza öyleki. Ücretler oldukca oldukca düşük. İşin bu şekilde bir güzelliği de var. Tüm bunların yanında da doğal benim iftihar ettiğim bir şey de şu; talebe kişilik buluyor. Bilhassa ‘Bu benim yurdum’ diyebiliyor. Biz ranzalarda kaldık. Şimdi üç yatak, karyola, emek verme odası, gardırobu her şeyi içinde. Yurtlar bu şekilde… Birçoğu da manzarasıyla her şeyiyle oldukca oldukca değişik.  Geçen gün Cebeci Talebe Yurdunun açılışını yaptım. Gençlik yıllarımda öğrenciliğimde Ankara’ya geldiğimde Cebeci Talebe Yurdunda dostlarımla bir gece, iki gece birlikte kalırdım. O yurt ile bunlar karşılaştırma edilmez. İşte onu yıktık, şimdi sıfır yeni yaptık. Açılışı yaptık, odaları bir dolaştık. O süre adam yurduydu. Şimdi 4 bin kişilik bir kız yurdu oldu. Doğrusu ‘Beton filan’ diyorlar fakat bir gel, gez, gör, bak neyin nesidir? ‘Hakikaten iyi mi bir yurt, bir göreyim şunu’ diye bir dertleri yok.
SORU: Temel eleştiri aslen teknolojiye yatırım yerine buraya yatırım yaptığınız şeklinde; “yapınak kurmuyor, yapınak açmıyor’ şeklinde…
İşte Bay Kemal TEKNOFEST’e geldiği gün Endüstri ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Mehmet Fatih Kacır onu gezdirirken ona aslen güzel bir ders verdi esasen; epeyce söyledi ona bazı şeyleri fakat anlamaz.
SORU: TOKİ’nin toplumsal konut ve arsa mevzusunda yapacağı arz oldukca konuşuldu. İkinci gününde başvurular 2 milyonu aştı. Talebin bu kadar oldukca olması, ihtiyacın da oldukca bulunduğunun bir göstergesi. İleriki dönemde bu arzın daha da artacağına dair bir eğilim var mı?
Arzın yapılması noktasında bizim bir sıkıntımız yok. Şimdi bir görmüş olduk arz-talep dengesini. Demek ki arz-talep dengesi, talep istikametinde gözüküyor. Öyleyse demek ki seçimin ertesinde tekrardan bir hamle yapılabilir. O zamana kadar da esasen bu inşaatların kabası bitmiş olur, yüzde 50-60 oranında ilerlenmiş olur. Bu sebeple orada işin tamamen bitmesi 1,5-2 yılı bulur. Bir taraftan da doğal olarak kuraların çekilmesi, ondan sonrasında yerleşmeler adım atar. Ayrıca da biz işin ikinci etabına başlamış oluruz. Burada bizim para pul sıkıntısı yok. Doğal burada talebin yoğunluğu ortada. Onun için diyorum ki Tanrı nasip ederse seçimden sonrasında yeni bir etabı inşallah başlatacağız. Bu sebeple bizim arsa noktasında filan sıkıntımız yok. Arsa noktasında sorun olmadıktan sonrasında, yeter ki iş meydana getirecek bir iktidar olsun. İş meydana getirecek iktidar da biziz. Doğal Bay Kemal ve avanesi ona da bir şey uydururlar. Ben arkadaşlara da söyledim, ‘Dostlar asla oyalanmayalım, Türkiye’nin dört bir yanında planlamaya bakılırsa derhal temel atmaya başlamış olalım. Yıl sonunu beklemeyeceksiniz’ dedim. Talimatı verdim ve yıl sonuna varmadan biz şu anda hangi şehirde ne kadar yapıyoruz, ona bakılırsa bir taraftan da temelleri atıp inşaatlara başlayacağız.
SORU: Bunların yapılmayacağına dönük bir eleştiri var.  Kemal Kılıçdaroğlu’nun bir tweeti var; Toplumsal Konut Projesini desteklediğini fakat bunların boş vaatler bulunduğunu söylüyor. Müracaat için alınan 500 liranın geri ödenmeyeceği, bunun bir seçim yatırımı olduğuna dair eleştiriler var.
Bu ilk kere meydana getirilen bir şey değil ki. Biz TOKİ vasıtasıyla bundan ilkin esasen 1 milyon 170 bin konutu yaptık, teslim ettik. Şu anda TOKİ konutlarında oturanlar var, bizlere dualar ediyorlar. İşte son olarak geçenlerde Esenler’de teslimat yaptık ve o daireleri ziyaret ettik. Bizimkinin ispatı var. İspat-ı vücut etmişiz biz.
SORU: Yeni Ekonomik Model meyvelerini vermeye başladı. Son zamanlarda içeriden ve dışarıdan ‘Türkiye bu paraları nereden buluyor?’ diye sorular geliyor. Siz de şimdi söylediniz ‘para mesele değil’ diye. Sahi Türkiye bu paraları nereden buluyor?
Çalışıyoruz, çalıştığınız süre para da geliyor. Ülkemize duyulan güvenle dışarıdan da geliyor. Gömü Maliye, Merkez Bankası el ele vererek üretken bir ekonomiyi büyütüyor. Bu sebeple bizim bu attığımız adımlar, tüketim ekonomisinin yada israf ekonomisinin neticesi değil; tam aksine üretim ekonomisinin bir neticesidir. Üretim ekonomisinin neticesi olarak da şu anda biz hasılayı toplamaya başladık. İşte şu an itibarıyla örnek olarak Merkez Bankamızın rezervi 115 milyar dolar civarında. Şimdi bunlara kalsa, bunlar Merkez Bankasının rezervini adeta sıfırlanmış benzer biçimde gösteriyorlar fakat tablo öyleki değil 
SORU: İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer’in, 9 Eylül’de İzmir’in kurtuluş yıl dönümünde söylediği skandal sözler oldukca tepki çekti, oldukca eleştirildi. Siz de eleştirdiniz. Doğrusu sanki işgalci Yunanistan’ı değil neredeyse Osmanlı ve atalarımızı suçladı. ‘Yunanistan neredeyse hiçbir şey yapmış değil, tüm olan bitenden Osmanlı sorumluymuş’ benzer biçimde beyan etti. Bu mevzuda sizin değerlendirmenizi merak ediyorum.
Bu insanın istikameti filan yok. Bu, pusulayı şaşırmış ve terbiyeden uzak. Tarihini hakaretle ifade etmeye çalışan bir insan, bir kere bu milletin bir evladı olması imkansız. Bu millet, bu ecdatla anılıyor. Bu ecdatla şu anda biz iftihar ediyoruz. Fakat ne yazık ki siyasetin içinde olmaktan öte, parti başkanı olanlarda bile ve üstelik tarihçiyim dedikleri halde bunu yapanların olması hakkaten bir akıl tutulmasıdır. 33 yıl Osmanlı’yı yönetim eden bir Sultan Abdülhamid’e utanmadan, sıkılmadan öyleki yakıştırmalar yapılması asla kabul edilemez. Bir de Merdan Yanardağ diye birisi var. O da Osmanlı hakkında ahlaksız ifadeler kullanıyor, hakaretler ediyor. Bu ifadeleri kesinlikle nefret suçuna da girer. Doğal bunların üstüne gitmemiz lazım. Doğrusu bu meydan o denli boş değil. Bunu bilmeleri gerekecek. Ecdadımıza eğer layık olacaksak bunlara hukuk çerçevesinde gereğini yapmamız lazım

Son Dakika Haberler